İçindekiler 6
Motor yağı bidonunun en büyük yazısı genellikle "5W-30" veya "10W-40" gibi bir koddur. Çoğu sürücü bu kodu ezbere bilir ama anlamını, hangi sayının neyi ölçtüğünü ve neden "kalın yağ daha iyidir" inancının yanlış olduğunu bilmez. Bu yazıda motor yağı viskozitesi kavramını ve SAE J300 sınıflandırmasını tablolarla açıklıyoruz.
Viskozite nedir?#
Viskozite, bir sıvının akmaya karşı gösterdiği dirençtir. Bal yüksek, su düşük viskozitelidir. Motor yağı için kritik nokta şudur: yağ soğukken kalın, ısındıkça incelir. Motor ise -20 °C'de de 110 °C'de de aynı parçaların arasında yeterli bir yağ filmi ister. Bu yüzden çok dereceli (multigrade) yağlar geliştirildi: soğukta bir sınıf gibi akan, sıcakta başka bir sınıf gibi film oluşturan yağlar.
SAE kodunu okumak: 5W-30 örneği#
Kod iki bölümden oluşur:
- 5W — "W" Winter (kış). Yağın düşük sıcaklıkta pompalanabilirliğini ve krankın döndürülebilmesini tanımlar. Sayı küçüldükçe daha soğukta çalışır.
- 30 — 100 °C'deki kinematik viskozite sınıfı. Sayı büyüdükçe sıcak motorda yağ daha kalındır.
| Soğuk sınıf (W) | Krank testi (CCS) sıcaklığı | Pompalanabilirlik (MRV) sıcaklığı |
|---|---|---|
| 0W | -35 °C | -40 °C |
| 5W | -30 °C | -35 °C |
| 10W | -25 °C | -30 °C |
| 15W | -20 °C | -25 °C |
| 20W | -15 °C | -20 °C |
| 25W | -10 °C | -15 °C |
| Sıcak sınıf | Kinematik viskozite @100 °C | Minimum HTHS @150 °C |
|---|---|---|
| 16 | 6,1 – 8,2 cSt | 2,3 mPa·s |
| 20 | 6,9 – 9,3 cSt | 2,6 mPa·s |
| 30 | 9,3 – 12,5 cSt | 2,9 mPa·s |
| 40 | 12,5 – 16,3 cSt | 3,5 mPa·s (0W/5W/10W-40) · 3,7 (15W/20W/25W-40) |
| 50 | 16,3 – 21,9 cSt | 3,7 mPa·s |
| 60 | 21,9 – 26,1 cSt | 3,7 mPa·s |
Kaynak: SAE J300 (2015 revizyonu). Değerler standardın belirlediği aralıklardır; ürün föyündeki gerçek değerler bu aralık içinde değişir.
HTHS: Asıl koruma göstergesi#
HTHS (High Temperature High Shear), 150 °C'de ve yüksek kesme hızında ölçülen viskozitedir; piston segmanı-silindir ve yatak gibi en zorlu noktalardaki yağ filmini temsil eder. İki 5W-30 yağ aynı sıcak sınıfta olsa da HTHS değerleri farklı olabilir:
- ACEA A5/B5, C2, C5: HTHS 2,9–3,5 (düşük sürtünme, yakıt tasarrufu).
- ACEA A3/B4, C3: HTHS ≥ 3,5 (kalın film, yüksek koruma).
Bu yüzden bir motorun 5W-30 istemesi yetmez; A5 mi C3 mü istediği daha önemlidir. Detay için ACEA, API ve üretici onayları rehberimize bakın.
"Kalın yağ daha iyi korur" efsanesi#
Bu inanç eski motorlar için kısmen doğruydu: geniş toleranslı yataklar, yüksek buharlaşmalı mineral yağlar ve düşük basınçlı yağ pompaları kalın yağdan fayda görürdü. Modern motorlarda ise durum tersine döndü:
- Dar toleranslar: Yatak boşlukları 0,02–0,04 mm seviyesine indi; kalın yağ bu boşluklara yeterince hızlı ulaşamaz.
- Değişken zamanlama (VVT, VANOS, VTEC): Yağ basıncıyla çalışan bu sistemler belirli viskoziteye göre kalibre edilir; kalın yağ tepki gecikmesi ve arıza kodu üretir.
- Hidrolik itecekler ve zincir gergileri: Soğukta kalın yağ "tıkırtı" sesine ve zincir gevşemesine yol açar.
- Sürtünme kaybı: Gereksiz kalın yağ yakıt tüketimini %2–4 artırır ve yağ sıcaklığını yükseltir.
Yanlış viskozitenin belirtileri#
| Belirti | Olası neden |
|---|---|
| Soğukta uzun marş, ilk saniyelerde tıkırtı | W sınıfı iklime göre çok yüksek (ör. -15 °C'de 15W-40) |
| VVT/VANOS arıza kodu, rölanti dalgalanması | Gereğinden kalın yağ |
| Yağ ikaz lambasının sıcakta rölantide yanması | Gereğinden ince yağ veya aşınmış yataklar |
| Artan yağ eksiltme, mavi duman | Gereğinden ince yağ / yüksek uçuculuk |
| Yakıt tüketiminde artış | Gereğinden kalın yağ |
Hangi viskozite yaygın olarak hangi araçta?#
- 0W-20: Toyota, Honda, Mazda, Hyundai/Kia (2015+), VW 508 00, BMW LL-17 FE+. Bkz. 0W-20.
- 0W-30 / 5W-30: Avrupa binek araçlarının büyük çoğunluğu. Bkz. 5W-30.
- 5W-40: Turbo benzinli, LPG, yüksek performanslı ve yüksek km dizel. Bkz. 5W-40.
- 10W-40: 2000'ler motorları, motosikletler (JASO MA). Bkz. 10W-40.
- 15W-40: Ağır vasıta, traktör, eski dizel. Bkz. 15W-40.
Doğru viskoziteyi seçmenin tam adımları için motor yağı nasıl seçilir rehberimize, en çok sorulan ikili için 5W-30 ve 5W-40 farkı yazımıza bakabilirsiniz.
